Kenniscentrum
Legionella is een bacteriesoort die op natuurlijke wijze aanwezig is in zoet water, denk aan rivieren, meren en grondwaterreservoirs. Het probleem ontstaat wanneer deze bacterie terechtkomt in kunstmatige watersystemen, denk aan leidingnetwerken, koelinstallaties en whirlpools. Daar kan ze onder de juiste omstandigheden explosief groeien, met name bij watertemperaturen van 25°C tot 55°C. Besmetting vindt plaats door het inademen van kleine waterdruppeltjes (aerosolen) waarin de bacterie aanwezig is. De infectie die hieruit kan volgen heet legionellose. Dit varieert van een relatief onschuldige griepvariant, ook wel Pontiac-koorts genoemd, tot een zware vorm van longontsteking die bekendstaat als de veteranenziekte.
De bacterie werd in 1976 geïdentificeerd nadat er tijdens een bijeenkomst van het Amerikaanse Legioen in Philadelphia meerdere deelnemers ernstig ziek werden. Zij ontwikkelden een onverklaarbare longontsteking. Intensief wetenschappelijk onderzoek leidde uiteindelijk tot de ontdekking van een tot dan toe onbekend micro-organisme. De bacterie kreeg de naam “Legionella”, een directe verwijzing naar het evenement waar de eerste bekende uitbraak zich voordeed.
Ook in Nederland vormt legionella een reëel gevaar. De grootste uitbraak deed zich voor in 1999 op de Westfriese Flora in Bovenkarspel. Tientallen bezoekers raakten besmet en meer dan twintig personen kwamen te overlijden. Naar aanleiding van deze gebeurtenis is legionellabeheersing een verplicht aandachtspunt geworden voor publiek toegankelijke gebouwen en zogeheten prioritaire locaties, waaronder zorginstellingen, verpleeghuizen en campings.
Legionella pneumophila Dit is de variant die het meeste gevaar oplevert. Het overgrote deel van de gevallen van veteranenziekte wordt door deze specifieke soort veroorzaakt. Ze wordt het vaakst aangetroffen in problematische waterinstallaties.
Legionella non-pneumophila Naast pneumophila bestaan er diverse andere legionellasoorten, gezamenlijk aangeduid als non-pneumophila. Deze veroorzaken doorgaans minder vaak infecties en leiden meestal tot lichtere klachten. Desondanks vormen ook zij een risico, in het bijzonder voor personen met een verminderde afweer.
Maatregelen om legionellagroei tegen te gaan
1. Frequent spoelen. Zorg dat alle waterleidingen regelmatig doorgespoeld worden, zeker na perioden waarin ze niet zijn gebruikt. Het water in leidingen moet minimaal één keer per week volledig ververst worden. Bij koudwatertemperaturen boven 25°C is dagelijks spoelen noodzakelijk.
2. Temperatuurcontrole
Warm water dient op minimaal 60°C gehouden te worden; koud water mag niet boven de 25°C uitkomen. Voer maandelijks temperatuurmetingen uit op uw installatie. Het gebruik van een digitaal monitoringsysteem, zoals Legionella Dossier, is hierbij aan te raden.
Voer onderhoud uit volgens de richtlijnen van Waterwerkblad 1.4 G. Dit omvat onder andere het controleren van terugstroombeveiligingen, het onderhouden van aangesloten apparaten en het verwijderen van bezinksel uit opslagvaten van warmwatertoestellen.
4. Bescherming op tappunten
Plaats legionellafilters op kwetsbare punten waar aerosolen vrijkomen, zoals douchekoppen en sproeiende kranen. Deze filters houden de bacteriën tegen en zorgen ervoor dat eindgebruikers veilig water kunnen gebruiken.
Ja, als vastgoedeigenaar bent u wettelijk verplicht tot legionellapreventie, maar de mate van deze verplichting hangt af van het type pand en de installatie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de algemene zorgplicht en de strengere regels voor prioritaire locaties. Meer info vindt u op de pagina ‘Kenniscentrum’.
U bent prioritair als u een gebouw beheert waar kwetsbare gasten verblijven of waar mensen gebruik kunnen maken van openbare douches. Prioritaire instellingen zijn:
Voor alle andere gebouwen geldt een algemene zorgplicht. Dit betekent dat eigenaren en beheerders maatregelen moeten nemen om legionellagroei te voorkomen, zonder dat hiervoor specifieke regels of verplichtingen gelden zoals bij prioritaire instellingen. Denk hierbij aan:
Veel eigenaren denken dat ze niets hoeven te doen als ze niet prioritair zijn. Maar de algemene zorgplicht volgens het Drinkwaterbesluit geldt voor elke eigenaar. U moet kunnen aantonen dat de installatie deugdelijk is ontworpen (volgens NEN 1006) en dat u maatregelen neemt bij leegstand, zoals het periodiek doorspoelen van kranen.
Nee, alleen voor prioritaire locaties is een officieel beheersplan (gebaseerd op een risicoanalyse door een gecertificeerd bedrijf) wettelijk verplicht. Voor overige locaties volstaat een logboek of NEN 1006 inspectie waarin u bijvoorbeeld spoelacties bijhoudt als onderdeel van uw zorgplicht.
U moet direct maatregelen nemen om gebruikers te beschermen (zoals het plaatsen van filters of het tijdelijk afsluiten van tappunten). Bij een besmetting boven de 1000 kve/l binnen een prioritaire locatie bent u bovendien verplicht dit te melden bij de ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport).
De eigenaar van de drinkwaterinstallatie is in de basis verantwoordelijk voor de legionellaveiligheid en de conformiteit van de installatie. De uitvoering van beheertaken (zoals wekelijks spoelen) kan contractueel worden belegd bij de huurder, maar de eindverantwoordelijkheid blijft vaak bij de verhuurder.
Wilt u weten of uw pand specifiek als prioritair wordt aangemerkt door een onafhankelijk adviseur?
Wij helpen u kosten te besparen door uw legionellabeheer efficiënter en duurzamer in te richten. In plaats van enkel symptoombestrijding, richt de expertise zich op het structureel onder controle krijgen van uw installatie.
U kunt op de volgende manieren kosten besparen:
Wilt u een specifiek advies voor uw type vastgoed om te zien waar de grootste besparingskansen liggen?
Wilt u weten of uw pand specifiek als prioritair wordt aangemerkt door een onafhankelijk adviseur?
Het grootste voordeel van een onafhankelijk adviseur zoals de Legionaris is dat het advies puur gericht is op waterveiligheid en kostenbeperking, zonder dat er een belang is bij de verkoop van producten.
De belangrijkste voordelen op een rij:
Kortom: een onafhankelijk adviseur verdient zichzelf vaak terug door te voorkomen dat u investeert in onnodige installaties of arbeidsintensief beheer.
Heeft u al een risicoanalyse laten uitvoeren waar u graag een tweede, onafhankelijke mening over wilt?
